AI is razendsnel onderdeel geworden van werving en selectie. Cv’s worden automatisch gescand, sollicitatiebrieven geschreven met één druk op de knop en kandidaten gefilterd voordat er überhaupt een mens aan te pas komt. Dat voelt efficiënt. Maar geeft het op de lange termijn wel het juiste effect?

Deze snelheid van werven en selecteren heeft een prijs. Want ons werk draait niet om de woorden die op papier staan, maar om mensen. Om motivatie, context, ontwikkeling en potentieel. Precies daar begint het te schuren wanneer we te veel overlaten aan algoritmes.

AI bespaart tijd, maar neemt ook iets over

AI kan zeker helpen. Voor kandidaten maakt het solliciteren laagdrempeliger. Veel mensen vinden het lastig om aan een sollicitatiebrief te beginnen en urenlang staren naar een lege pagina is nu niet meer nodig. Bovendien is ook een cv veel sneller opgebouwd. Voor organisaties geldt hetzelfde: cv’s worden gescreend, brieven geanalyseerd en profielen gerangschikt op basis van vooraf ingestelde criteria. Dat scheelt tijd, geld en capaciteit.

Maar die efficiëntie heeft een keerzijde. Want hoe slimmer de tool, hoe groter de verleiding om beslissingen ook écht uit handen te geven. En juist daar ontstaan risico’s die niet altijd zichtbaar zijn, maar wel grote impact hebben op de kwaliteit en duurzaamheid van je personeelsbestand.

Algoritmische bias: oude vooroordelen in een nieuw jasje

Laten we voorop stellen dat AI niet neutraal is. Het leert van data uit het verleden. Als historische wervingsdata bepaalde voorkeuren of blinde vlekken bevat (bijvoorbeeld rondom leeftijd, geslacht, achtergrond of opleidingsniveau) dan neemt het systeem die automatisch over. Sterker nog: het kan ze versterken.

Dat wringt, juist nu er steeds meer aandacht is voor onbevooroordeeld werven en gelijke kansen. Een algoritme kan objectief líjken, maar is dat niet per definitie. Zonder menselijke reflectie loop je het risico dat bepaalde groepen structureel buiten beeld blijven, simpelweg omdat ze niet lijken op wie eerder is aangenomen.

Woorden zijn geen mensen

AI matcht woorden, zinnen en patronen met wat vooraf is ingevoerd. Dat betekent dat kandidaten die exact voldoen aan het profiel hoog scoren en iedereen daarbuiten automatisch lager eindigt. Dat is zonde, want in de praktijk blijkt juist vaak dat die kandidaat met een totaal andere achtergrond verrassend goed past in de organisatie. Je zoekt uiteindelijk niet iemand die past bij wat je gisteren nodig had, maar wél bij waar je morgen naartoe wilt.

Die ruimte voor verrassing, groei en potentieel verdwijnt als je selectie volledig laat afhangen van vooraf vastgestelde criteria.

Privacy: een onderschat risico

Vergeet ook het privacy-aspect niet. Veel AI-tools draaien op servers buiten Europa, vaak in de Verenigde Staten. Dat betekent dat persoonsgegevens van kandidaten worden verwerkt onder een andere privacywetgeving dan de AVG. Je hebt natuurlijk te maken met bestanden zoals cv’s, brieven en soms zelfs testresultaten. De vraag is niet alleen wat er met die data gebeurt, maar ook wie er toegang toe heeft en hoe lang die informatie wordt opgeslagen. Transparantie hierover ontbreekt vaak, dus dat vormt een bedrijfsrisico.

Wat AI doet met kandidaten

Ook aan de kant van de werkzoekende zitten risico’s. AI genereert vaak sociaal wenselijke, correcte en goed geformuleerde teksten. Dat lijkt een voordeel als je wil solliciteren, maar het zorgt er ook voor dat je persoonlijkheid verdwijnt. Cv’s en brieven gaan hierdoor erg op elkaar lijken, waardoor je niet meer opvalt.

Daarnaast bestaat het risico dat kandidaten worden aangenomen om de verkeerde redenen. Niet omdat ze écht passen, maar omdat hun door AI gegenereerde profiel precies aansloot bij wat het systeem zocht. Dat leidt meestal niet tot duurzame werkrelaties. 

Last but not least: door alles uit te besteden aan AI, lever je ook als mens iets in. Je eigen creativiteit, reflectievermogen en het vermogen om jezelf bewust te presenteren. Solliciteren is niet alleen een middel om werk te krijgen, het is ook een moment van zelfinzicht. Dat raak je kwijt als je het volledig automatiseert.

AI als hulpmiddel, niet als beslisser

AI kan ondersteunen, structureren, versnellen, maar het mag nooit leidend worden in beslissingen die over mensen gaan. Want een duurzame samenwerking ontstaat niet uit efficiëntie, maar uit een écht gesprek en het zien van de mens achter het profiel.

Wie AI inzet, doet er goed aan zelf in de lead te blijven. Gebruik technologie als hulpmiddel, niet als vervanger van aandacht en inzicht. En als de tijd of expertise ontbreekt om dat zorgvuldig te doen, schakel dan iemand in die dat wél kan. Tosserams combineert kennis van de markt met aandacht voor de mens. Samen kijken we verder dan cv’s en algoritmes, en bouwen we aan relaties die werken op de lange termijn. Wil je daar eens over sparren? Neem gerust contact op. Een goed gesprek is vaak het beste begin.